از فاطمیه تا مجسمه‌خوانی؛ رقص ریا بر ویرانه ایمان و هویت

محمد طولابی | تحلیلگر و منتقد اجتماعی؛
تا چند سال پیش، در دهه فاطمیه، در کوچه و خیابان‌ها هیئت‌های عزاداری به راه می‌افتاد، صدای سنج و دهل فضای شهر را پر می‌کرد و هر شبکه‌ی تلویزیونی که می‌زدی، مداحی و نوحه‌خوانی پخش می‌شد.
اما امسال نه تنها خبری از آن شور مذهبی نبود، بلکه در روز شهادت حضرت فاطمه(س)، هیچ هیئتی به خیابان نیامد. در عوض، تجمعی در میدان انقلاب برگزار شد برای رونمایی از مجسمه‌ی شاپور اول، پادشاه ساسانی؛ با دست‌زدن، هلهله، موسیقی زنده و پخش مستقیم از صداوسیما.
آیا وقت آن نرسیده است که برخی از مسئولان تندرو، به‌جای پنهان‌شدن پشت شعارها، اعتراف کنند که در این چهل سال، حق با مردم بوده است؟
و توبه کنند، از ملت خود عذرخواهی کنند و به مسیر صداقت بازگردند؟
ایکاش همین امروز، به‌جای برگزاری این نمایش‌های پرهزینه، به سرزمین‌هایی مانند رومشکان در لرستان بپردازند؛
جایی که نامش از واژه‌ی کهن «روم‌اشکن» گرفته شده — به معنای سرزمینِ شکست‌دهنده‌ی روم.
منطقه‌ای که در زبان لری و لکیِ کُردی، «اَشکَن» یعنی «شکستن»؛
یادآور دلاوری و هویتی که ریشه در تاریخ راستین ایران دارد، نه در شعارها و مجسمه‌های تزئینی.
▫️مردم به‌درستی می‌پرسند: اگر شادی در ایام فاطمیه خلاف حرمت است، پس چرا همین ایام، با ساز و آواز رسمی برگزار شد؟
و اگر امروز مجاز است، چرا تا دیروز به جرم شادی، مغازه‌ها پلمب می‌شدند؟
▫️این رفتار دوگانه، نه خطای فرهنگی، بلکه نشانه‌ی بحران اندیشه در میان برخی مدیران متعصب است.
جریانی که به جای گفت‌وگو با مردم، با برخوردهای نمادین، سعی در مهندسی احساسات عمومی دارد.
نمونه‌اش همان‌ها هستند که تنها چند روز پیش مسیر پاسارگاد را بستند تا مردم نتوانند زادروز کوروش کبیر — نماد خرد و عدالت ایرانی — را گرامی بدارند،
اما امروز با شور و شعف از تندیس شاهان ساسانی رونمایی می‌کنند.
▫️این تغییر ظاهری نه از آگاهی، بلکه از اضطراب ناشی از کاهش اعتماد عمومی سرچشمه می‌گیرد.
بخشی از ساختار مدیریتی کشور دریافته که جامعه دیگر با روضه و شعار آرام نمی‌شود؛ پس به تاریخ پناه برده است،
اما نه برای بازخوانی خرد ایرانی، بلکه برای تزئین صحنه سیاست.
▫️آن‌ها از مفاهیم زنده‌ی عدالت، کرامت و انسانیت فاصله گرفته‌اند، چون زنده بودن این ارزش‌ها مطالبه‌گری می‌آورد.
در عوض، به مجسمه‌های بی‌جان تکیه می‌کنند، چون سنگ دهان ندارد، نمی‌پرسد، اعتراض نمی‌کند.
این مصادره‌ی تاریخ، در حقیقت تحریفِ اندیشه است.
▫️در نگاه برخی از مسئولان تندرو، تاریخ باید در موزه بماند، نه در میدان اندیشه.
اما مردم، تاریخ را در جان خود حمل می‌کنند.
برای آنان، کوروش فقط یک پادشاه نیست؛ نمادی است از شرافت و انسانیت، از ایرانی که هنوز دروغ و تزویر در آن ریشه ندوانده بود.
▫️امروز تناقض میان «دهه فاطمیه و موسیقی» همان است که میان «کوروش ممنوع و شاپور مجاز» دیده می‌شود:
ریاکاری در پوشش دین، و بهره‌برداری از تاریخ برای توجیه قدرت.
برخی مدیران میان ایمان و هویت ملی دیوار کشیده‌اند،
در حالی‌که این دو، ریشه‌های یک درخت‌اند.
▫️تا زمانی که این نگاه دوگانه بر رفتار رسمی سایه دارد، نه ایمان مردم استوار می‌ماند و نه اعتمادشان به صداقت حاکمیت بازمی‌گردد.
روزی که مدیران با شجاعت در برابر مردم بایستند و به خطاهای گذشته اعتراف کنند، ایران دیگر به مجسمه‌ها نیاز نخواهد داشت.
آن روز، ایران دوباره بر مدار کرامت، خرد و انسانیت خواهد ایستاد —
ایرانی زنده، نه سنگی.